Wat is IP-waarde?

De IP-waarde geeft aan in welke mate een behuizing of armatuur beschermd is tegen het binnendringen van vaste voorwerpen, stof, vocht en water. IP staat voor Ingress Protection, oftewel bescherming tegen binnendringing. De IP-waarde is vastgelegd in de internationale norm IEC 60529 en wordt wereldwijd gebruikt voor elektrische apparaten, armaturen en behuizingen.

De IP-code bestaat altijd uit de letters IP gevolgd door twee cijfers. Het eerste cijfer geeft de bescherming tegen vaste voorwerpen en aanraking van gevaarlijke delen aan. Het tweede cijfer geeft aan in welke mate het product beschermd is tegen vloeibare stoffen, zoals druppelend water, spatwater, sproeiend water of waterstralen.

Voor verlichting is de IP-waarde belangrijk, omdat armaturen in uiteenlopende omgevingen worden toegepast. Een armatuur in een droog kantoor heeft een andere beschermingsgraad nodig dan led verlichting in een vochtige ruimte, productieruimte, wasstraat of buitenomgeving.

Waarom is de juiste IP-waarde belangrijk?

De juiste IP-waarde voorkomt dat stof, water of andere invloeden van buitenaf de behuizing binnendringen. Dat is belangrijk voor de veiligheid, betrouwbaarheid en levensduur van het armatuur.

Wanneer een armatuur onvoldoende beschermd is, kunnen spanningvoerende delen in contact komen met vocht of vaste deeltjes. Dat kan leiden tot storingen, kortsluiting, corrosie of gevaarlijke situaties.

Een hogere IP-waarde biedt extra bescherming in veeleisende omgevingen. Denk aan industriële ruimtes, buitenverlichting, parkeergarages, voedselverwerking, technische ruimtes of locaties waar regelmatig wordt schoongemaakt met waterstralen.

Hoe is een IP-waarde opgebouwd?

Een IP-waarde bestaat uit twee cijfers. Het eerste cijfer loopt van 0 tot 6 en geeft aan hoe goed het product beschermd is tegen vaste voorwerpen, aanraking en stof.

Het tweede cijfer loopt van 0 tot 9 en geeft de mate van bescherming tegen vocht en water aan. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om verticaal vallende waterdruppels, opspattend water, sproeiend water, sterke waterstralen of tijdelijke onderdompeling.

Soms wordt een cijfer vervangen door een X. Dat betekent dat die specifieke bescherming niet is getest of niet is opgegeven. Een aanduiding zoals IPX4 geeft dus wel informatie over bescherming tegen spatwater, maar niet over bescherming tegen vaste deeltjes.

Eerste cijfer: bescherming tegen vaste voorwerpen

Het eerste cijfer geeft aan in hoeverre de behuizing bescherming biedt tegen binnendringen van vaste voorwerpen en tegen aanraking van gevaarlijke delen.

Een lage waarde biedt beperkte bescherming. IP1X beschermt bijvoorbeeld tegen voorwerpen groter dan 50 mm, terwijl IP2X bescherming biedt tegen middelgrote voorwerpen en aanraking met vingers.

Bij IP4X is het product beschermd tegen kleine voorwerpen groter dan 1 mm. IP5X betekent stofbestendig, waarbij stof niet in schadelijke hoeveelheden kan binnendringen. IP6X betekent volledig stofdicht.

Voor industriële verlichting is een hoge bescherming tegen vaste deeltjes vaak noodzakelijk. In stoffige omgevingen, werkplaatsen en productiehallen draagt een volledig stofdichte behuizing bij aan betrouwbare prestaties en minder onderhoud.

Tweede cijfer: bescherming tegen vocht en water

Het tweede cijfer geeft aan hoe goed een armatuur beschermd is tegen vloeistoffen. Dit kan variëren van geen bescherming tot bescherming tegen langdurig onderdompelen.

IPX1 beschermt tegen verticaal vallende waterdruppels. IPX2 biedt bescherming tegen vallende waterdruppels onder een maximale hoek. IPX3 beschermt tegen sproeiend water en IPX4 tegen spatwater uit verschillende richtingen.

IPX5 en IPX6 zijn geschikt voor situaties waarin armaturen worden blootgesteld aan waterstralen. IPX7 biedt bescherming bij tijdelijke onderdompeling. IPX8 is bedoeld voor langdurige onderdompeling onder voorwaarden die door de fabrikant worden gespecificeerd.

IP-waarde tabel

Onderstaande tabellen geven een praktisch overzicht van de betekenis van de cijfers binnen een IP-waarde.

Welke IP-waarde heb je nodig?

Welke IP-waarde je nodig hebt, hangt af van de ruimte, de toepassing en de mate waarin het armatuur wordt blootgesteld aan stof, vocht, water of mechanische invloeden.

Voor droge binnenruimtes zoals kantoren, klaslokalen, gangen, woonkamers en slaapkamers is IP20 vaak voldoende. Deze minimale IP-waarde biedt basisbescherming tegen aanraking en vaste voorwerpen, maar niet tegen vocht.

In vochtige ruimtes zoals badkamers, keukens en sanitaire ruimtes is meestal minimaal IP44 aanbevolen. Deze waarde beschermt tegen opspattend water en damp, waardoor de verlichting beter bestand is tegen vochtige omstandigheden.

Voor buitenverlichting is minimaal IP54 aanbevolen wanneer de verlichting direct aan weersomstandigheden wordt blootgesteld. Bij zwaardere omstandigheden, zoals gevelverlichting, laadperrons of industriële buitenterreinen, wordt vaak gekozen voor IP65 of hoger.

IP20, IP44, IP65 en IP68 uitgelegd

IP20 is geschikt voor droge binnenruimtes waar geen vocht aanwezig is. Denk aan kantoren, onderwijsruimtes en algemene verlichting in commerciële gebouwen.

IP44 biedt bescherming tegen vaste voorwerpen en spatwater. Deze IP klasse wordt vaak toegepast in badkamers, keukens, overdekte buitenruimtes en andere plekken waar incidenteel vocht voorkomt.

IP65 betekent dat een armatuur volledig stofdicht is en beschermd tegen waterstralen. IP65 en IP66 zijn daarom geschikt voor buitenverlichting en industriële toepassingen waar armaturen worden blootgesteld aan stof, regen of reiniging met water.

IP67 en IP68 worden gebruikt bij toepassingen waar tijdelijke onderdompeling of langdurige onderdompeling kan voorkomen. Denk aan vijververlichting, fonteinen, onderwaterinstallaties of specifieke technische toepassingen. Een IP68-classificatie betekent dat een product volledig stofdicht is en onder bepaalde voorwaarden langdurig ondergedompeld kan worden.

IP-waarde bij led verlichting

Bij led verlichting speelt de IP-waarde een belangrijke rol in de keuze van het juiste armatuur. Led armaturen worden vaak toegepast in omgevingen waar betrouwbaarheid, energiezuinigheid en onderhoudsarme prestaties belangrijk zijn.

Een armatuur met een te lage IP-waarde kan sneller defect raken wanneer stof of vocht binnendringt. Dit geldt zeker in industriële omgevingen, parkeergarages, sportaccommodaties, buitenruimtes en productielocaties.

Door de benodigde IP-waarde vooraf goed te bepalen, voorkom je problemen achteraf. Zo blijft de installatie veilig, betrouwbaar en geschikt voor de omgeving waarin deze wordt toegepast.

Hoge IP-waarde en levensduur

Een hogere IP-waarde beschermt niet alleen tegen water en stof, maar helpt ook om schade door vocht, corrosie en vervuiling te beperken. Dat leidt in veel gevallen tot minder onderhoud en een langere levensduur van de verlichting.

Toch is de hoogste IP-waarde niet altijd automatisch de beste keuze. Een armatuur moet passen bij de toepassing, de omgeving, de montagepositie en de manier waarop de ruimte wordt gebruikt.

Daarom is het belangrijk om IP-waarde te combineren met andere eisen, zoals lichtopbrengst, kleurtemperatuur, energieverbruik, slagvastheid en onderhoudsgemak.

Advies over de juiste IP-waarde

De juiste IP-classificatie kiezen vraagt om inzicht in de omgeving en toepassing. Wordt het armatuur binnen of buiten geplaatst? Is er sprake van vocht, stof, waterstralen, reiniging, damp of onderdompeling? En zijn er specifieke normen binnen de sector?

Thorlux helpt bij het bepalen van de juiste IP-waarde voor professionele verlichtingsprojecten. Daarbij kijken we niet alleen naar bescherming, maar ook naar lichtkwaliteit, energie-efficiëntie, levensduur en gebruiksgemak.

Heb je vragen over IP-waarden of wil je weten welk armatuur geschikt is voor jouw toepassing? Neem contact op met Thorlux voor deskundig advies, een lichtplan of een passende verlichtingsoplossing.